Rundunar Sojin Najeriya tana da dogon tarihi wanda ya samo asali tun zamanin mulkin mallakar Birtaniya. Abin mamaki, kafuwar rundunar ta fara ne da wasu Hausawa 18 da aka tara a Legas a shekarar 1863, kafin daga bisani ta zama ɗaya daga cikin manyan rundunonin soja mafi ƙarfi a nahiyar Afirka.

Farkon Kafuwar Rundunar

A shekarar 1863, Laftanar John Hawley Glover na Rundunar Sojin Ruwa ta Birtaniya (Royal Navy), wanda daga baya ya zama Gwamnan Mulkin Mallaka na Legas, ya ɗauki Hausawa 18 da ke zaune a Legas ya kafa wata ƙaramar runduna da ya sanya wa suna "Glover Hausas."

An kafa rundunar ne domin kare hanyoyin kasuwancin Birtaniya da kuma gudanar da ayyukan tsaro a yankunan da Turawan mulkin mallaka ke iko da su.

Daga Glover Hausas Zuwa Lagos Constabulary

A shekarar 1865, rundunar ta zama cikakkiyar rundunar gwamnati, inda aka sauya sunanta zuwa Hausa Constabulary.

Daga baya kuma aka sake sauya mata suna zuwa Lagos Constabulary, inda take gudanar da ayyukan soja da na 'yan sanda a ƙarƙashin gwamnatin mulkin mallaka.

Kafuwar West Africa Frontier Force

A shekarar 1901, gwamnatin Birtaniya ta haɗa Lagos Constabulary da wasu rundunonin tsaro da ta kafa a Arewaci da Kudancin Najeriya, ciki har da:

  • Royal Niger Company Constabulary
  • Oil Rivers Irregular Force

Wannan haɗin ya haifar da West Africa Frontier Force (WAFF), rundunar da ta haɗa dakarun Birtaniya a Yammacin Afirka.

Daga bisani aka kafa:

  • Northern Nigeria Regiment
  • Southern Nigeria Regiment

Waɗannan rundunoni ne Lord Frederick Lugard ya yi amfani da su wajen yaƙe-yaƙen da suka kai ga haɗewar yankunan Najeriya ƙarƙashin mulkin mallakar Birtaniya.

Haihuwar Rundunar Sojin Najeriya

Bayan haɗewar Arewaci da Kudancin Najeriya a shekarar 1914, an haɗa rundunonin Arewa da Kudu, inda aka kafa Nigerian Regiment.

Sabuwar rundunar ta ƙunshi:

  • Bataliya ta 1
  • Bataliya ta 2
  • Bataliya ta 3
  • Bataliya ta 4

Wannan ne ya zama tubalin Rundunar Sojin Najeriya ta zamani.

Sauye-sauye Kafin da Bayan Ƴancin Kai

A lokacin ziyarar Sarauniya Elizabeth ta II a shekarar 1956, an sauya sunan rundunar zuwa Queen's Own Nigerian Regiment (QONR).

Daga baya kuma aka mayar da ita Nigerian Military Force (NMF).

A ranar 1 ga Yunin 1958, gwamnatin Birtaniya ta miƙa cikakken ikon gudanar da rundunar ga gwamnatin Najeriya.

Bayan samun ƴancin kai a shekarar 1960, rundunar ta koma Royal Nigerian Army, sannan bayan Najeriya ta zama Jamhuriya a shekarar 1963 aka cire kalmar Royal, aka sanya mata suna Nigerian Army, wanda ake amfani da shi har zuwa yau.

Kafuwar Sojin Ruwa Da Sojin Sama

Asalin Rundunar Sojin Ruwa ta Najeriya (Nigerian Navy) ya fara ne daga Marine Department da Turawan mulkin mallaka suka kafa a shekarar 1887.

A shekarar 1956 aka kafa Naval Defence Force, sannan daga baya ta zama Royal Nigerian Navy, kafin daga ƙarshe a shekarar 1964 aka kafa Nigerian Navy a hukumance.

A ɓangaren Rundunar Sojin Sama ta Najeriya (Nigerian Air Force) kuwa, an fara shirinta ne a shekarar 1961 bayan Najeriya ta shiga ayyukan tabbatar da zaman lafiya a ƙasashen Congo da Tanganyika.

An kafa rundunar a hukumance a watan Afrilun shekarar 1964 domin kare sararin samaniyar ƙasar, tallafa wa rundunonin ƙasa da na ruwa, da kuma ƙarfafa tsaron Najeriya.

Rundunar Sojin Najeriya A Yau

Daga ƙaramar rundunar Hausawa 18 da aka kafa a Legas fiye da shekaru 160 da suka gabata, Rundunar Sojin Najeriya ta zama ɗaya daga cikin manyan rundunonin soja a Afirka.

Rundunar ta taka muhimmiyar rawa a yaƙe-yaƙe, ayyukan tabbatar da zaman lafiya na Majalisar Ɗinkin Duniya da Tarayyar Afirka, da kuma yaƙi da ta'addanci da sauran matsalolin tsaro a cikin Najeriya da ma nahiyar Afirka.